Press "Enter" to skip to content

Month: September 2014

Elektrikli Bisiklet

Olağan bisikletinizi elektrikli mi yapmak istiyorsunuz? (tabi 800 dolar verecek kadar iyi bir bisikletiniz olsa fena olmaz) Elektrikli motorunuzun siz söylemeden ama sizin istediğiniz gibi çalışmasını da isteyebilirsiniz. Bunları ve akıllı telefon uygulaması ile gelen takip gibi diğer özellikleri Kopenhag tekerleği sağlıyor.

Tabi bu işi Kopenhag’da başlatmanın avantajları var gibi gözüküyor çünkü Danimarka’da kişi başına düşen bisiklet sayısı 0.8 yani her 100 kişiden 80’nin bisikleti var (Hollanda’dan sonra ikinciler), ilaveten kişi başına düşen gelir 40,000 dolar olunca belki 800 dolar harcanabilir bir bisiklet motoruna. Bir de Danimarka pazarı 5 milyon, burada göreceli olarak ufak pazarı iyice ele geçirip, buradan da yayılabilirler belki.

Elektrikli bisiklet pazarında daha Çin son sözü söylemedi, aynı aleti 20 dolara yaparlarsa çok fazla şaşmamak lazım.

 

Mangalyaan – Hintliler’de Marsa çıktı

Hintlilerin Mangalyaan (Sanskritçe’de Mangala Mars, yana da araç demekmiş) görevi ile Mars’a araç göndermesi ve aracın 24 Eylül 2014 tarihinde Mars yörüngesine oturması aslında bir çok açıdan büyük bir haber.

1) Ruslar, Amerikalılar ve Avrupalılardan sonra Mars’a araç gönderen 4. devlet oldu Hindistan
2) Bunu ilk seferde başaran ilk devlet oldu
3) Bütün seferin masrafı 74 milyon dolar oldu. Karşılaştırma yapmak için bundan önceki ABD’nin Mars görevi yaklaşık 670 milyon dolar tutmuştu.

Hintli yöneticiler ve mühendisler gerçekten muazzam bir iş yapmışlar ve bu işleri sayesinde görevi bu kadar ucuza tamamlamışlar ve tek seferde başarmışlar. Tebrikler Hindistan

 

Kinnek – Toptan Satın Almaya Yardım

Bir çok farklı şeyi toptan almanız gerekiyor ama onlarca firmayı arayıp sormak biraz zor tabiki. İlaveten teklifleri karşılaştırmak isterseniz ve bunları tek bir ortamda tutmak isterseniz kinnek bunun için uygun (tabi gene Türkiye’de yok!)

Kinnek aslında avansas’a model olarak benziyor ama iki türlü farklılaşma oluyor.
1) Alınan gereçler genelde daha pahalı (kağıt yerine makine gibi)
2) Kinnek satıcı ve alıcı arası arabulucuk yapıyor, satıştan komisyon alıyor sadece onun için stok riski gibi durumlar yok

Kinnek belki Türkiye’ye açılır veya benzer bir rakip firma kurulur. Burada tabi önemli olan network effects yani birisi makine almadan evel bir buraya bakıım diyorsa network effects oluşmuş demektir.

Cord – Anında Sesli Mesajlaşma

Less is more yani az daha çok diye kavramı mutlaka duymuşsunuzdur. Cord uygulaması bunu yapıyor gibi. Yukarıdaki video’da (video’da sadece 20 sn) uygulama nasıl çalışıyor ve nasıl başkalarının mesajlarını duyabiliyorsunuz sorusuna cevap verir nitelikte.

Peter Thiel’in 4 kriteryasına göre projeye bakarsak bence başarılı olma ihtimalleri yüksek
1) Proprietary technology: Kendine has olarak teknolojik bakımdan çok büyük bir artısı yok ama tasarım basit ve kullanımın kolay olduğunu zannettiğim için burada artı puan alabilirler.
2) Network effects: çok insan girdikçe çok kıymetlenecek, bunu da yakalayabilirler gibi
3) Economies of scale: rakiplerinin de hepsinde olduğu için bu bir ayrıcalık değil
4) Branding: 1 ve 2’yi düzgün yaparlarsa branding oluşturabilirler. İsim basit tabi, cord, o yönden iyi

Twitter’den ilişki analizi

breakupHer tarafımız veri ile dolu ve bu verileri manalaştırma işe ile uğraşan bir çok kişi var. Onlardan bir üçlü de (Garimella, Weber ve Cin) twitter’daki halka açık veriyi ilişkileri anlamak için şu makalede incelemişler.  İnsanoğlu ilginç olduğu için de ilginç sonuçlar çıkıyor (bu arada bu sonuçlar sadece Kanada, ABD ve İngiltere ile ilgili sonuçlar)

Mesela üstteki görsellerden sol taraftaki kelimeler insanlar ilişki halindeyken kullandıkları kelimeler. Bunlar twitter’da açık olduğu için bir nebze insanlar ilanı aşk ediyorlar ve kapıldıklarını (taken) belirtiyorlar.

Maalesef ayrılık olunca sağ taraftaki kelimeler ortaya çıkıyor ve insanlar kendilerini öne çıkarırken ya dinsel ya da tinsel manada bir sığınak arıyorlar ya da hayata küfrediyorlar.

Bunun dışında veriden ayrılığın gelip gelmediğini anlamak mümkün.  Aşağıda üç tane grafik var, kırmızılar ilişkilerin devam ettiği mesajlar ve maviler ilişkilerin sona erdiği mesajlar. 0 noktasında ayrılığın gerçekleştiği zaman. Ayrılığın bir işareti ilişkideki kişilerin arasındaki mesajlaşmanın azalması ve başkaları ile mesajlaşmanın fazlalaşması. Ama bir de toplamdaki mesaj sayısın (en sağdaki grafik) azalması bir belirtibreaking

Daha fazla böyle analizleri nerde bulurum derseniz @Ognyanova yi takip etmenizde fayda var.

 

Crowdflower – Kitlelerin Yardımı

Daha önceki yazımızda Peter Thiel’in insanlarla bilgisayarlar arasında daha fazla işbirliğinin daha çok geliştirme getireceği sözlerinden bahsetmiştik.

Bu işbirliğini başarılı bir ticari modele CrowdFlower getirmiş. İsminden de anlaşılabileceği gibi kitleleri kullanarak çiçek gibi sonuçlar çıkartabiliyorlar. Aslında bilgisayarlar yapamadığı ama insanların yapabileceği işleri 5 milyon olarak söyledikleri çalışanlara veriyorlar ve onlarda tamamlayıp geri veriyorlar. (Amazon’un için Mechanical Turk’ü gibi birşey)

Daha iyi anlayabilmek için Crowdflower’in sitesindeki vaka çalışmalarına bakalım. Mesela Artiyms diye bir firma Internet üzerinden çocukları korumak için otomatik bir filtreleme işi yapıyor. Ancak bu filtreleme işinin gerçekten de doğru çalışabilmesi için onbinlerce gerçek örnek (işte bu zararlı içerik, bu değil gibi) vermek gerekiyor ki otomatik sistem öğrenebilsin ve kendini geliştirsin. Bu onbinlerce örneğide olağan içerikten seçip vermeği en iyi insan yapabilir, onun için burada kullanmışlar.

Diğer bir örnekte tabiki resim kategorileme hizmeti, resmin ne olduğunu insan anlıyor ama bilgisayarlar bazen algılıyabiliyor.

Peter Thiel’in isteği gerçekleşecekse daha çok böyle oluşumlar olacak.

Teladoc – Telefonda Doktorla Konuş

Sabah kalktınız boğazınız ağrıyor, şimdi sağlık ocağına gitmektense bir telefon açsam da bana birşeyler söyleseler ne iyi olur diyebilirsiniz. Bunu ABD’de Teladoc firması ticarete dönüştürerek yapmış. Doktorlara ulaşıyorsunuz ve sorununuzu söylüyorsunuz, daha önce tanımlamış olduğunuz kredi kartınızdan para çekiliyor ve faturayı sigortadan alabiliyorsunuz.

Çoğu zaman doktora gitmek gerekmezken giderek hem kendi zamanımızdan çok alıyoruz, hem randevu için bekliyoruz hem de boşu boşuna hastanelerde kalabalık oluşturuyoruz. Bu sisteme bir de ödeme kolaylığı konulsa (SSK’lar için direk devletten alınsa gibi) muazzam işler gibime geliyor dünyada ve Türkiye’de.

Zaten Teladoc için işler çalışıyor gibi gözüküyor çünkü en son (18 Eylül 2014) 50 Milyon dolarlık sermaye arttırımı yapmışlar. Darısı iyi bir şekilde bizim başımıza.

Agilone – Müşteri Davranışı Tahmin Sistemi

E-ticarette oyunun bir çok adı var ama en önemlilerden biri de ek gelir ve gider olayı (ekonomi’de marjinal return veya attığımız taş ürküttüğümüz kurbağa olayı).

Bunun içinde doğru müşteriye doğru mesajı doğru zamanda göstermek lazım ve Agilone buna yardımcı oluyor. Sitenizde gezen müşterileri davranışlarına göre kümelere ayırıyor (mesela alma olasılığı yüksek veya düşük gibi) ve onlarla iletişiminizi farklı kanallar (facebook, kendi siteniz, e-mail) aracılığı ile yapmanıza yardımcı oluyor. Aşağıdaki 2 dakikalık video aslında epeyce bir fikir verecektir.

Şimdi birileri diyebilir, ya biraz reklam gibi olmuş bu. Evet reklam kısmı var çünkü başında bir Türk var (Ömer Artun) ve bu şirket başarılıya benzediği için (25 Milyon dolar daha yatırım aldılar Nisan 2014 yılında) birazcık reklamını yapmakta zarar olmaz dedik!

Görsel Bilgi – Alman ticari gemileri üzerine bir inceleme

Verinin görsel olarak okunulmasının çok büyük yararı var çünkü veriden mana çıkartmanıza yardım ediyor. Tabiki 1 foto = 1000 kelime durumu var, ilaveten bu bir video olursa o zaman milyonlarca kelime oluyor.

Veriyi görsele çevirme uzmanlarından bir tanesi Benjamin Schmidt, kendisi şu anda Northeastern üniversitesinde tarih bölümünde hocalık yapıyor ama veriyi görselleştirme için epeyce bir uğraşı var. Bu uğraşlarının sonuçlarının ayrıntılarını şu linkte, videolarını şu linkte bulabilirsiniz.

Bu araştırmalardan bir tanesi de Alman ticari gemilerinin verisini toplayıp bunları görsel hale getirmiş (tabi bu ikisi alade zor bir iş, kusura bakmasın bir cümle de söylediğimiz için!) Benim bu videoyu paylaşmamın sebebi bildiğiniz gibi 1. Dünya savaşına Almanlar’ın arkasında girdik ve Alman savaş gemilerinin meşhur Karadeniz’e girme olayı var. Ama sizin video’da görebileceğiniz gibi Alman ticari gemileri zaten savaştan önce Karadeniz’e sürekli girip çıkıyormuş. Onun için Alman gemilerinin girdiğine pek şaşmamak gerekiyor.

Zero to One Kitap Özeti

Peter Thiel, Paypal’in kurucusu ve yaklaşık 55 milyon dolar kazanıyor Paypal satıldığında. Sonra Facebook’a %10’u için $500,000 yatırıyor ve bu yatırımı kendisine yaklaşık  1 Milyar dolar getiriyor ki kendisi Yahoo’nun satın alma teklifine sıcak bakıyor (Facebook o zaman satılsa 900 milyon dolar daha az para kazanacaktı). Bunun dışında Paypal’deki arkadaşları Youtube, Linkedin, Yelp ve Yammer’i kuruyorlar ve hepsi 1 milyar dolar’ın üzerinde firmalar oluyor ve kendisi de Palantir’i kuruyor,  onunda yıllık cirosu 1 milyar dolar’a geliyor. Yani milyar dolarlara ve girişimlere aşina olan Peter Thiel, Zero to One diye bir kitap yazıyor. Ben de okudum ve okuduklarımı paylaşmak istedim.

Gelişme

sales2

İki türlü gelişme var, birincisi olağanı yaymak (küreselleşme gibi) , ikincisi ise 0’dan 1’e çıkmak gibi teknoloji ile çağ atlamak gibi. Teknoloji dikey ilerleme sağlıyor, küreselleşme yatay. Örnek olarak daktilo her ülkede satılınca yatay gelişme oldu ama microsoft word çıkınca dikey gelişme oldu. Dikey gelişmeyi de muhtemelen sadece girişimler yapabilir çünkü şirketler çok bürokratik. Tabi girişimler de tekel olmaya çalışmalı

Rekabet ve Tekel

Kendisine göre pazarda 2 türlü mücadele edersin, ya tekel olacaksın ya da rekabet edeceksin ve rekabet ederken uzun dönemde muhtemelen para kazanamayacaksın. Örnek olarak ABD’deki hava yollarını veriyor, ortalama 178 dolarlık bir biletten ellerine geçen kar 38 cent ama Google %21 net karla çalışıyor. Yani Google 50 milyar dolar gelirle 160 Milyar dolar gelirli bütün ABD havayollarının toplamından 3 kat daha değerli çünkü tekel.

Tekel’de para amaçtan çıkıp araç olmaya dönüyor ve uzun dönemde daha da para kazandırıyor çünkü uzun dönemli yatırım yapıyorsunuz (Obliquity adlı kitapta benzer bir kavram var). Mümkün olduğu kadar rekabetten kaçın diyor da tekel olmak için ne yapmak lazım. 4 tane madde koymuş ve bunlardan birini yaptınız mı tekel olabilirsiniz diyor.

1) Kendine özel teknoloji: Bir işi teknoloji ile en yakın teknolojiye nazaran 10 kat daha iyi performans gösteren birşey yapın diyor (Paypal bunu yaptı diyor ödeme kolaylığı için çünkü postayı ortadan kaldırdık ödeme için veya Amazon bunu yaptı, en büyük kitap mağazasının 10 katı daha fazla kitap seçeneği sundu (tabi kitapları da almadı, sipariş gelince o da sipariş verdi))

2) Ağ Etkisi: Daha fazla insan kullanınca daha değerli oluyor. Örnek tabiki Facebook. Tabi burada ilginç nokta ağın ufak olarak başlaması gerektiği (gene ufak pazarda tekel olabilirsiniz, sonra bu tekelliği yaymak gerekiyor)

3) Büyümeden gelen kazançlar: Özellikle yazılım firmalarında ek bir kopya satmanın maliyeti sıfıra yakın ama hizmet sektöründe bu böyle değil çünkü bir berber bir günde 30 kişiyi traş edebilir ama 40-50 kişiye 2 berber gerekir.

4) Markalaşma: Bugün Apple bir marka ve birçok firma mağaza tasarımlarından telefon tasarımlarına kadar bir çok şeyini kopyalıyor ama Apple’in markasının arkasında kendine has teknoloji gücü (tasarım gücü de denebilir), çok hacimli olduğu için ucuza ürünleri üretme gücü ve binlerce yazılım geliştiricisiyle oluşan ağ etkisi gücü var. Mesela Yahoo markalaşmaya çalışıyor ve diğer maddelerden bir tanesinde başarılı olmadan bunun mümkün olup olmadığını göreceğiz.

Gelecek

Aktif ve optimistik olmak lazım diyor ve geleceği biz oluşturacağız diyor, iyi bir geleceğin kendi kendine gelecek hali yok diyor.

 

Risk Sermayesi

Risk Sermayesi işinde tekel bulmak durumunda olduklarını belirtiyor ve tekel bulmazsak fon para kazanamaz diyor. Tekel’i bulunca da arkasına iyice para koymak gerekiyor diyor. Andreessen Horowitz 2010 yılında Instagram’a $250,000 yatırdı ve bundan 78 milyon dolar kazandı (312 katı) ama bu Andreessen Horowitz için iyi ama yeteri kadar iyi değil çünkü 1,5 Milyar dolarlık fon yönettikleri için $250,000 yatıracaklarsa 19 tane daha Instagram bulmaları lazım.

Risk sermayesinin işi o bir şirketi bulmak ve o şirket bütün fondaki diğer şirketlerin toplam değerinden daha fazla olmak durumunda.

Temel

Girişimlerin temelleri çok önemli çünkü en baştan sağlam değilse muhtemelen düzeltilemez diyor. Burada sağlam temel olarak Amerikan anayasasını veriyor, 1791’den bu yana sadece 17 tane ek konuldu diyor anayasaya.  Aynı şekilde şirketlerin temelleri sağlam olacak ki yaşayabilsinler.

Şirket ortakları evli gibi olacakları için daha önceden çalışmış olmaları çok önemli, böylece huylarını sularını bilirler. Yönetim kurullarının çok ufak olmasını öneriyor ve 3 kişi idealdir diyor. Girişimlerde çalışanlar mümkünse hepsinin full time olması ve mümkünse uzaktan bile çalışmasınlar diyor çünkü çok hızlı gidildiği için uzaktaki olayları kaçırabilir.

Ve girişimde kavga çıkmasını istemiyorsanız herkese ayrı görevler verin, şirket içinde rekabet olmazsa ileriye dönük daha iyi sonuçlar alabilirsiniz. Tabi ki beraber çalıştığınız ve işe aldığınız kişilerin dava insanı olması gerekli.

Satışın Önemi

sales

 

Bir kere en iyi ürüne sahip olsanız bile, kimseye ulaştıramaz veya kimsenin haberi olmazsa hiç bir işe yaramaz. Yukarıdaki grafikte satışın farklı masrafları gösteriliyor ve  sağ kaydıkça satılan ürünün fiyatı da artıyor. Ortadaki nokta ise kötü bir nokta çünkü oradaki müşterilere ucuzca ulaşmanız mümkün olmayabilir (örnek olarak bakkallara reklam yapmak isterseniz TV’yi kullanamazsınız çünkü para boşa gider diyor ama diğer pazarlama kanalları ile de onlara ulaşamazsınız)

İnsan ve Makina

İnsan ve makina’yı birbirine rakip görmektense (tabiki terminatör’deki gibi tehlikeler var ama teknolojik gelişme sağlamasak ta ayvayı yiyeceğiz (küresel ısınma, kirlilik, vs..) beraber iş yaptırabiliriz diyor ve bilgisayarlar ne kadar çok işlem yapabilseler bile hala bir fotonun kedi olup olmadığını anlamakta zorluk çektiğini söylüyor.

Kitapta daha bir çok noktalar var. (mesela Silikon vadisinde ki bir çok insanda Asperger sendromu olduğu için başarılı şirketleri kurabiliyorlar çünkü insanların ne dedikleri pek umurlarında olmuyor, kurduğu Palantir’in ABD hükümeti tarafından kullanıldığı gibi). Onları da kitabı okuyunca artık görebilirsiniz.